Ogólny przebieg II wojny światowej

Działania radzieckie zmierzające do uzależnienia terenów Europy północno-wschodniej

W 1939 roku na terenach Litwy, Łotwy i Estonii zostały utworzone radzieckie bazy wojskowe. Rok później we wszystkich trzech krajach zorganizowano wybory, oczywiście kontrolowane przez NKWD, w których to wszystkie państwa zdecydowały się prosić o przyjęcie do ZSRR. Prośba ta, oczywiście, została przez Józefa Stalina rozpatrzona pozytywnie.
Władze radzieckie wysuwały żądania terytorialne w stosunku do Finlandii, bowiem granica fińsko-radziecka była dla ZSRR niewygodna, zbyt mało oddalona od Leningradu, co było niebezpieczne w przypadku ewentualnej agresji niemieckiej. Finowie nie zgodzili się na wymianę terytorialną proponowaną jeszcze w 1939 roku przez ZSRR, co doprowadziło do wybuchu wojny fińsko-radzieckiej. Wojska ZSRR 30 listopada ‘39 wkroczyły na tereny Finlandii. Wojna zakończyła się w marcu 1940 wygraną ZSRR. Finowie musieli oddać 10% swego terytorium - min. miasto Wyborg, przesmyk karelski, wydzierżawili także ZSRR, na 30 lat, półwysep Hanko. Dzięki temu sukcesowi granica fińsko-radziecka przesunęła się od Leningradu o 127 kilometrów. Za te działania ZSRR zostało usunięte z Ligi Narodów.
Józef Stalin zadecydował też o zajęciu Besarabii i północnej Bukowiny, ziem należących dotąd do Rumunii. Oczywiście pamiętać trzeba o agresji radzieckiej na Polskę w nocy z 16 na 17 września, która w dużej stopniu przyczyniła się do porażki Polski w konflikcie z Niemcami.

Uściślenie współpracy między państwami osi, dalsze działania zbrojne

27 września 1940 roku Niemcy, Włochy i Japonia podpisały pakt, zwany “paktem trzech”. Dotyczył on przede wszystkim podziału stref wpływów - Niemcy “otrzymali” Europę Zachodnią i część Europy Wschodniej; Włosi Afrykę Północną i Bałkany; Japończycy zaś niemal całą Azję Wschodnią. Pakt gwarantował też między tymi państwami wzajemną pomoc gospodarczą, ekonomiczną, polityczną i wojskową. W krótkim czasie do paktu przystąpiły: Bułgaria, Chorwacja, Rumunia, Słowacja i Węgry, stając się państwami satelickimi państw osi. Józef Stalin również pragnął przyłączenia ZSRR do paktu, jednak Hitler, planując przyszłą agresję na ZSRR, zwlekał z pozytywnym rozpatrzeniem zabiegów Stalina.
Mussolini wiosną 1941 roku poprosił Hitlera o pomoc w zdobyciu Grecji i Jugosławii. Opóźniło to niemiecki plan ataku na ZSRR, pierwotnie wyznaczony na połowę maja tegoż roku. Połączone siły niemiecko-włoskie zdobyły Grecję i Jugosławię. Największe trudności agresorzy napotkali na Krecie, gdzie toczono długie i ogromnie krwawe walki z wojskami brytyjskimi.Z kolei w Jugosławii, ze względu na górzyste i zalesione tereny, trwała największa w historii II wojny światowej partyzantka, dowodzona głównie przez Józefa Broz-Tito, późniejszego komunistycznego dyktatora Jugosławii.